İslam Bilginlerinin Bilim Dünyasına Kazandırdıklarından Kesitler

**lale** · 09-27-2010

Müslüman bilim adamlarına ve
filozoflarına ilgi bizden ziyade

Batılılar tarafından gösterilmektedir.

Bir bilim adamı gözlemcinin ifadesiyle¸

Amerika’nın ve aynı zamanda dünyanın en önemli üniversitelerinden birisi olan
Princeton Üniversitesi’nin kilisesini

ziyaret edecek olursanız¸

pencerelerin birinde¸

elinde 20 ciltlik tıp eseri Kitâbu’l-Hâvî’siyle
Doğu’nun ve belki de bütün Ortaçağ’ın
en büyük hekimi ve klinikçisi
Ebu Bekr Zekeriya er-Râzî’yi (865-925)
temsil eden resmi gördüğünüzde hayret içerisinde kalırsınız.

Aynı şekilde¸ Paris Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni
ziyaret ederseniz orada
İbn Sînâ’nın (980-1037)
büstünü görmeniz mümkündür.

Bu noktada Müslüman bilim adamlarının
bilim alanındaki özellikle de

pozitif bilimlerdeki katkı ve icatlarından
bir kaçından bahsetmemiz¸

değindiğimiz eleştirilere kendimiz de düşmememiz için bir gerekliliktir.

Peki¸ Müslümanlar matematik¸ astronomi¸
astroloji¸ tıp gibi pozitif bilimlere
neden bu kadar ilgi göstermişlerdir?
Bu hususu açabilmemiz için bu bilimlerden

öncelikle matematikle başlamamızda

bir fayda söz konusu olacaktır.

Bayram Ali ÇETİNKAYA

Devam edecek...

**lale** · 09-28-2010

Matematik

Müslümanların günlük ibadetlerinde ve toplumsal ilişkilerinde matematik önemli bir yer tutmaktadır.
Zira Kıble’nin tayini¸ namaz vakitlerinin belirlenmesi¸
zekatın hesaplanması ve mirasın paylaştırılması gibi
konular sebebiyle
İslâm bilginlerinin ilk ve en çok uğraştıkları
bilim alanı matematik olmuştur.
İslâm dünyasında¸ 10.-11. yüzyıllarda¸
matematik ve tabiat bilimlerine ilgi zirveye ulaştı.
Bunun sonucu olarak kozmolojik bilimler¸
İslâm tarihi boyunca tesirini fark ettirecek bir tarzda düzenlendi.

Matematik sahasında bilim adamları yeni teoremler¸
hipotezler ve sistemler ortaya koymuş ve
bunları geliştirerek bilim dünyasının hizmetine sunmuşlardır. Örneğin¸ sayılar teorisinde Sabit b. Kurra¸
bir başka sonsuz sayılar serisinin parçası olarak
bir sayılar teorisi ortaya koydu.
Ömer Hayyâm (1036-1130) ve Nasîrüddin Tûsî (1201 1274) büyüklüklerin sayılarla ifade edilebildikleri
formüller oluşturdular.
Bir diğer matematikçimiz Harezmî de
dokuz rakam ifade eden sembolleri tespit edip ve
herhangi birinin yokluğu için de sıfırı keşfeden bilgin olmuştur. Yine matematikteki logaritma cetvelinin oluşturulması¸
Harezmî tarafından gerçekleştirildi.
Batılılar¸ cetvele onun ismine izafeten al-gorithmi adını verdiler.
Buna ek olarak ilk dönem Müslüman matematikçiler¸
Batı’daki matematiğin doğuşunu tetiklemişlerdir.
Bugün bütün dünyada kullanılan cebir¸
trigonometri ve uzay geometrisi¸
Müslüman bilginlerin sayesinde oluşturulmuştur.

Harezmî’nin (ö. 847) eserleri başta olmak üzere¸
Müslüman matematikçilerinin kaleme aldığı eserler¸
daha 9. yüzyıl sonralarında Latince’ye tercüme edilerek¸
baskıları yapılmış¸
bilim çevrelerince okunmuş ve okutulmuştur.

Müslümanların ilgilendiği matematik¸
modern matematikteki “madde” dünyasıyla sınırlı değildir. Vahdet’ten kesrete ulaşma¸
uyum ve dengeyi kavrama hususlarında zenginlikler üretmiştir. Gerçeklikler İslâm maneviyatını karakterize ederek
İslâm sanat ve mimarisine renk getirmiştir.
Geometri ve Aritmetikle sanat ulvîleşmiş
Bir’in Çok’ta hâzır ve nâzır oluşunu
yansıtan bir kutsallık ortaya çıkmıştır.
İslâm bilginleri sadece yeryüzünü gözlememişler¸
bunun yanı sıra gök cisimlerinin ve uzayın gizemi üzerinde araştırmalar yapmışlar ve
bilimsel mekanlar inşa etmişlerdir.

Devam edecek....

**lale** · 10-02-2010

Astronomi

Müslümanlar¸ gerek tercüme faaliyetlerinde
gerekse bir bilim olarak astronomiyle öncelikli olarak ve
kendilerinden beklenenden daha fazla ilgi duymuşlardır.
Bunun çeşitli sebepleri vardır:
Hilali gözlemlemek¸
namazın başlangıcını ve sonunu tespit¸
hac zamanını belirlemek¸
namaz vakitlerini tayin etmek gibi.
İslâm astronomları¸
gökyüzünü¸ ayı¸ güneşi¸
yıldızları gözlemlemek amacıyla
rasathaneler kurmuşlardır.
Bilim çevreleri¸
bu rasathanelerin benzerlerini¸
Batı’da görmek için 16. yüzyılın sonlarını
beklemek zorunda kalmışlardır.
Gökteki konumları ölçmede yükseklik ve
azimutu kullanan yöntem¸
ilk defa Müslüman astronomlarca kullanılmıştır.

Dokuzuncu yüzyılda
“yıldızların etkisi konusunda İslâm dünyasındaki en bilge kişi”
olarak tanınan Ebû Maşer’in¸
(ö.885) “Tanrı’dan gelen ilham”
varsayımı çerçevesinde yıldızların
etki ettiği iddiası abartı değildi.
Esas dikkat çekici olan¸
göklerle ilgilenen Müslümanlar içerisinde
çok az kişinin astrolojiye zaman ayırmasıydı.
Görünen odur ki¸ Müslümanlar¸
Yunanlılardan aldıkları bilgiyi falcılığa uygulamaktan uzak durarak¸
Yunanlıların başlattığı şeyleri mükemmelleştirmeye çalışmışlardır
Onların becerileri¸
kehanetten çok¸
bilimsel gerçeklere yönelik olmuştur.
Müslüman bilim adamları tasarlayıp
geliştirdikleri rasat araçları/aletleri ve
teknikleri ile gözlemlerinde sıhhatli ve
doğru sonuçlar almayı başarmışlardır.

Diğer taraftan inananlar için ibadet vakitleri ne kadar önemliyse¸
ibadetlerini yerine getirebilecekleri
bedenlerinin sıhhati de bir o kadar önemli olmuştur.
Bunun için bilginlerimizin tıp ve
tababetle alakalarının hızı hiç kesilmemiştir.

**bilge_66** · 10-02-2010

Allah razı olsun lalecim.

**lale** · 10-24-2010

Kimya

Kimya alanında Müslüman araştırmacılar¸
teorik ve pratik birçok icat ve teorinin sahibidirler.
Hatta İslâm coğrafyasının bilginleri
bu alanda nesnel deneyler yapan ilk kimyacılardır.
Nitekim laboratuvarlarda gerçekleştirilebilen orijinal deneylerle kimya müstakil bir bilim olmuştur. Bu çalışmalarda nitrik ve sülfürik asit¸
potasyum¸ nitrat ve alkoller gibi
çok sayıda kimyevî maddeyi tespit ederek keşfetmişlerdir.
Bununla birlikte çağımız Batı dillerinde geçen ve
halen kullanılan imbik¸ alkali¸
alkol gibi kimya sahasındaki
teknik kelimelerin çoğu Arapça'dan olduğu gibi alınmıştır. Müslüman kimyacılar¸
nitrik asit¸ sülfürik asit¸
nitro-hidroklorik asit¸ civa klorür¸
demir sülfat gibi birçok kimyasal bileşik üretiyorlardı.
Potasyumu keşfedip¸
gümüşün ve potasyum nitratı elde edebiliyorlardı.
Ayrıca İzzeddin Celdekî (ö.1360)
isimli Müslüman bilginin¸
kimyasal tepkimelerle ortaya çıkan
tehlikeli gazlardan korunmak için
maske kullanılması gibi keşiflerde katkısı olmuştur.
Kimyanın yanında coğrafya alanında
önemli icat ve keşifler yapılmış ve
bunlar insanlığın hizmetine sunulmuştur.