BİRİNCİ MAKAMIN BİRİNCİ MEYVESİ
Tevhid ve vahdette cemal-i ilahi ve kemal-i ilahi rabbani tezahür eder.Eğer vahdet olmazsa o haziney-i ezeliye gizli kalır.Evet hadsiz cemal ve kemalat-ı ilahiye ve nihayetsiz mehasin ve hüsnü rabbani ve hesapsız ihsanat ve baha-yı rahmani ve gayetsiz kemal-i cemal-i samedani, ancak vahdet aynasında ve vahdet vasıtasıyla şecere-i hilkatin nihayatındaki cüz'iyatın simalarında temerküz eden cilve-i esmada görününür.
OSMANLICA LUGAT
TEVHİD:Birlik, teklik inancı.
VAHDET:yalnız tek (kesretin zıttı)
CEMAL:yüz güzelliği
KEMAL:Olgunluk
TEZAHÜR:Meydana çıkma
EZELİ:Varlığının başlangıcı olmayan
MEHASİN:İyilik, güzel tavırlar
BâHâ:Güzellik, zariflik
SAMEDANİ:Herşey kendisine muhtaç,Ohiç birşeye muhtaç olmayan Allah(cc)
ŞECERE-İ HİLKAT:Yaratılıştan beri gelen soy ağacı
TEMERKÜZ:Bir merkezde toplanma.
PARAĞRAFIN AÇIKLAMASI
Kainatta yaratılmış herşeyi bize verilmiş maddi gözle görebilmek için aydınlık olması gerekir.Bu aydınlık ya güneştir ya da gece yansıdığı aydır ya da yansıdığı parlak cisimlerdir.ama ışığın yegane kaynağı güneştir bunu untmayalım.
İŞte bunun gibi tevhid gözüyle bakmak Allah'ın nuruyla bakmak ve eşyanın muhteviyatını, mükemmelliğini anlamaktır.
Mesela bir ağacın oluşumu için etrafında toprak, su, hava, vs. gibi bir sürü sebeplerin toplandığını ve bu sebeplere emir veren birinin olduğunu anlamaktır.
Yine tevhid inancı olmadan bebeklerin rızıklandırılması, hastaların şifa bulması, insanların hidayete ermesi anlaşılamaz.
